- تعداد نمایش : 478
- تعداد دانلود : 191
- آدرس کوتاه شده مقاله: https://bahareadab.com/article_id/1887
- کد IranDOI مقاله: IranDOI:10.irandoi.2002/bahareadab.2025 .18 .7944
سال : 18
شماره : 8
شماره پی در پی : 114
ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 18،
شماره 8،
،
شماره پی در پی 114
شاعری در هند بازشناسی محّمدامین شهرستانی اصفهانی و معرفی کاملترین نسخه های خطی مثنوی لیلی و مجنون شاعر و سبکشناسی آن
صفحه
(143
- 170)
مهسا سادات سیدصالحی ، مریم محمدی (نویسنده مسئول)، غلامرضا داوودیپور
تاریخ دریافت مقاله
: اردیبهشت 1404
تاریخ پذیرش قطعی مقاله
: مرداد 1404
چکیده
زمینه و هدف: شعر فارسی در هند با شاعران بزرگی مانند صائب تبریزی و امیر خسرو دهلوی رونق و کمال یافت و در طول ادوار گذشته شاعران بسیاری در آن سرزمین ظهور کردند که محمدٌامین شهرستانی شاعر قرن دهم هجری (981-1047) ورارود، با همه شهرت و اعتباری که در سرزمین هند بین فارسیزبانان دارد، امٌا متأسفانه در کشور ما ایران کمتر شناخته شده است. نویسندگان این جستار برآنند تا با ارائه توضیحاتی چند در باب زندگی این شاعر و بررسی محتوای اشعار وی شناخت تازه ای از شاعر و آثارش ارائه دهند.
روشها: پژوهش پیش رو، به دو شیوه اسنادی و کتابخانه ای صورت گرفته است.
یافته ها: آثار او مشتمل بر غزلیٌات که وی در جوانی سروده است و مثنویهای چهارگانه ای است که به پیروی از نظامی گنجوی سروده شده است. خوشبختانه از این شاعر نسخه های خطی معتبری در ایران و خارج از ایران وجود دارد که یکی از معتبرترین نسخه خطی لیلی و مجنون این شاعر در کتابخانه مجلس شورای اسلامی است که با به دست آوردن این نسخه و چهار نسخه دیگر در کتابخانه های ایران کار تصحیح و مقابله را برای مصحح تا حدی آسان کرده است.
نتیجه گیری: روحالامین از نظیره سرایان نظامی است و در این نظیره گویی از تجربه شاعران پیش از خود نیز بهره برده است چنان که خود در شیرین و خسرو از جامی و امیر خسرو دهلوی به بزرگی یاد میکند.
کلمات کلیدی
محمٌدامین شهرستانی اصفهانی
, قرن دهم
, نسخه خطی
, تصحیح لیلی و مجنون
- اطهر رضوی، عباس. (1376). شیعه در هند (جلد اوٌل) قم، مرکز مطالعات تحقیقات اسلامی واحد ترجمۀ قم.
- الحسنی، عبدالحی (1375 هـ. 1955 م.). نزهه الخواطر و بهجه المسامع و النواظر، حیدرآباد: مطبعه مجلس دایره المعارف العثمانیه.
- بافقی، محمّد. (1385). جامع مفیدی به کوشش ایرج افشار، تهران: اساطیر.
- بسطامی، علی ابن طیقور. (بی تا). حدائق السلاطین، تصحیح شریف النساء الانصاری، دهلی شریف النساء انصاری (نعمانی پرس).
- بهار، محمّدتقی. (1382). سبکشناسی ج 1، تهران: امیر کبیر.
- ترکمان، اسکندر بیک. (1350). تاریخ عالم آرای عباسی، شامل وقایع سلطنت شاه عباس، شامل وقایع سلطنت شاه عباس از سال پانزدهم پادشاهی – تهران: گلشن.
- جهانگیر، پادشاه بن اکبر شاه (امپراتور هند). نورالدین توزک جهانگیری، چاپ سنگی.
- خوشگو، بندر بن داس، سفینه خوشگو، تذکره الشعرای فارسی سلسله انتشارات اداره تحقیقات عربی و فارسی. پتنه (بهار) به تصحیح سید اصغر حکیم کتابخانه مجلس.
- دانشپژوه، محمّدتقی، علمی انوار، بهاءالدین. (1391). فهرست کتابخانه مجلس شورای اسلامی.
- زیب حیدر. (1375). پشتیبانی پادشاهان قطب شاهی، ترجمۀ بشارت محمود میرزا، مجله دانش.
- شفیق اورنگ آبادی، لجهمی نراین (1977 م.) شام غریبان.
- شیرازی (ضیا الدین حدائق) ابن یوسف، فهرست نسخه های خطی مجلس شورای اسلامی به تصریح حائری، عبد الحسین.
- شیخ آقا بزرگ طهرانی، محمّدحسن. (1372). الذریعهه الی تصانیف الشیعه (ج 7) مشهد بنیاد پژوهش اسلامی.
- روحالامین شهرستانی، میر محمّدامین (1389). خسرو و شیرین با تصحیح و مقدمه پریچهر سلطانی، تهران: سامان دانش.
- شهرستانی، روح الامین (981 هـ.). لیلی و مجنون نسخه خطی به شماره 9182 و شماره میکروفیلم 993 تهران: مجلس شورای اسلامی.
- صبا، مولوی محمٌد مظفر حسین. (1343 ش). تذکره روز روشن به تصحیح و تهشیه محمّد حسین رکنزاده آدمیت. طهران: انتشارات کتابخانه رازی.
- صفا، ذبیح اللّه. (1377 ش.) تاریخ ادبیات در ایران ج ششم، تهران فردوسی.
- صفا، ذبیح اللّه. (1376 ش.) تاریخ ادبیات در ایران، تهران، فردوسی.
- عابدی محمود، پایاننامه، (گلستان ناز) دانشگاه خوارزمی.
- کنبو، محمٌد صالح، عمل صالح الموسوم به شاه جهاننامه تهشیه، یزدانی، غلام تصحیح قریشی، وحید صص (209 – 210).
- کاشانی، کلیم (1362) دیوان با مقدمه و حواشی و فرهنگ لغات مهدی افشار تهران: چاپ ارژنگ.
- گلچین معانی، احمد. (1369). کاروان هند. مشهد: آستان قدس رضوی.
- لاهوری، مولوی عبد الحمید (1867 م.) پادشاه نامه تصحی مولوی کبیرالدین و مولوی عبدالرحیم، کلکته: کالج پریس.
- منزوی، احمد، (1348). فهرست نسخه های خطی فارسی. تهران: موسسه فرهنگی منطقه ای.
- مکتبی شیرازی با لیلی و مجنون (بی تا).به اهتمام اسماعیل اشرف؛ شیراز: انتشارات محمدی.
- هروی، نظام ادین احمد. (1931). طبقات اکبری، ج 2، کلکته.
- لغتنامه دهخدا، (دهخدا علی اکبر) تهران انتشارات دانشگاه تهران.
- نصرآبادی، محمّدطاهر، تذکره الشعرا.
- نظامی گنجوی. (1381). خمسه؛ تصحیح وحید دستگردی به کوشش سعید حمیدیان، تهران، قطره.
- نظامی گنجوی. (بی تا) مثنویها، نسخه خطی شماره 9182 کتابخانه مجلس شورای اسلامی.
- نظامی گنجوی. (1391) آسمان هشتم با مقدمه و تحقیق گلاله هنری، قمریال مجمع ذخایر اسلامی.